Top 6 Bài soạn “Tìm hiểu chung về văn bản thuyết minh” hay nhất

07-07-2021 6 34 0 0

Báo lỗi

Mỗi loại văn bản có một tính chất riêng. Vậy làm thế nào để rất có thể hiểu và sử dụng đúng, biết cách viết một văn bản hấp dẫn người đọc như văn bản tự sự, mô tả, biểu cảm, thuyết minh,… Chương trình Ngữ văn 8 sẽ giúp những bạn tìm hiểu về văn bản thuyết minh. Đây là kiểu văn bản thông dụng trong mọi lĩnh vực đời sống nhằm cung ứng tri thức của những hiện tượng và sự vật trong tự nhiên, xã hội bằng phương thức trình diễn, giới thiệu, giải thích. Mời những bạn đọc tìm hiểu thêm một số bài soạn “Tìm hiểu chung về văn bản thuyết minh” mà Toplist đã tổng hợp trong bài viết dưới đây để nắm vững hơn về điều này.

123456

1


Bình An

Bài soạn “Tìm hiểu chung về văn bản thuyết minh” số 1

Vai trò và tính chất của văn bản thuyết minh

1. Văn bản thuyết minh trong đời sống con người

– Nội dung những văn bản :

+ VB (a) : trình diễn lợi ích của cây dừa Bình Định.

+ VB (b) : giải thích nguyên nhân lá cây màu xanh.

+ VB (c) : giới thiệu đặc trưng của thành phố Huế.

– rất có thể bắt gặp những loại văn bản đó trong đời sống khi có nhu cầu hiểu biết khách quan về mọi lĩnh vực rất có thể tìm ở sách khoa học,…

– Một vài văn bản cùng loại : Động Phong Nha, Thông tin về ngày Trái Đất năm 2000, Cầu Long Biên – chứng nhân lịch sử,…

2. tính chất chung của văn bản thuyết minh

a. những văn bản trên không giống những văn bản tự sự, mô tả, biểu cảm, nghị luận. Vì chúng không nhằm mục đích kể, tả, bộc lộ cảm xúc hay nghị luận.

b. những văn bản trên cung ứng tri thức về những sự vật, hiện tượng một cách khách quan, chân thực, có ích.

c. Phương pháp thuyết minh : trình diễn, giới thiệu, giải thích.

d. Ngôn ngữ : khách quan, chính xác, rõ ràng, chặt chẽ, hấp dẫn

Luyện tập

Câu 1 (trang 117 sgk Ngữ Văn 8 Tập 1):

Cả hai văn bản được dẫn đều là văn bản thuyết minh. Vì chúng cung ứng tri thức hữu ích cho người đọc.

Câu 2 (trang 118 sgk Ngữ Văn 8 Tập 1):

Văn bản Thông tin về Ngày Trái Đất năm 2000 thuộc loại văn bản thuyết minh. Nội dung giải thích tác hại của việc dùng bao bì ni lông, góp phần tạo ra sức thuyết phục cho lời kêu gọi “Một ngày không dùng bao bì ni lông”.

Câu 3 (trang 118 sgk Ngữ Văn 8 Tập 1):

Thuyết minh là yếu tố cần phải có cho toàn bộ những loại văn bản. Vì yếu tố thuyết minh góp phần làm sáng rõ nội dung văn bản, giúp cho nội dung trình diễn mang tính chính xác, khoa học cao.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Ảnh minh họa (Nguồn internet)


2


Bình An

Bài soạn “Tìm hiểu chung về văn bản thuyết minh” số 2

I. VAI TRÒ VÀ tính chất CHUNG CỦA VĂN BẢN THUYẾT MINH

1. Văn bản thuyết minh trong đời sống

Đọc những đoạn văn (trang 114, 115, 116 SGK Ngữ văn 8 tập 1) và reply câu hỏi:

– Mỗi văn bản trên trình diễn giới thiệu, giải thích điều gì?

– Em thường gặp những loại văn bản đó ở đâu.

– Hãy kể thêm một vài văn bản cùng loại mà em biết.

reply:

– Văn bản Cây dừa Binh Định thuyết minh, trình diễn lợi ích của cây dừa Bình Định gắn bó với người dân Bình Định.

– Văn bản Tại sao lá cây có màu xanh lục? thuyết minh, giải thích về tác dụng của chất diệp lục làm cho người ta thấy lá cây có màu xanh.

– Văn bản Huế giới thiệu trình diễn Huế như là một trung tâm văn hóa nghệ thuật lớn của Việt Nam với những tính chất tiêu biếu riêng của Huế.

Em thường gặp những loại văn bản đó ở sách, báo rất có thể nói tới:

– Nếp Rồng quê tôi của Võ Văn Trực.

– Khoai lang của Vũ Bằng.

2. tính chất chung của vản bản thuyết minh

a. những văn bản trên rất có thể xem là văn bản tự sự không? Tại sao? Chúng khác những văn bản ấy ở nơi nào?

b. những văn bản trên có tính chất chung nào làm chúng trở thành một kiểu riêng?

reply:

a.

những văn bản trên không phải là văn bản tự sự (hay mô tả, nghị luận, biếu cảm).

Vì những văn bản này không trình diễn sự việc, diễn biến nhân vật như tự sự, không trình diễn chi tiết cụ thế cho người đọc cảm nhận được sự vật, con người như mô tả và cũng không trình diễn ý kiến, luận điểm như nghị luận.b.

những văn bản trên có chung tính chất là trình diễn tính chất tiêu biểu của sự vật, hiện tượng.

Văn bản thuyết minh có nhiệm vụ cung ứng tri thức khách quan về sự vật giúp con người có được hiểu biết về sự vật một cách đầy đủ, đúng đắn. Văn bản thuyết minh không thể hư cấu, tưởng tượng hay bịa đặt mà phải tương thích trong thực tiễn và khách quan.

Tuy không đòi hỏi người viết phải bộc lộ cảm xúc cá nhân chủ quan của tôi nhưng văn bản thuyết minh vẫn yêu cầu người viết có cảm xúc biết gây hứng thú cho người đọc.


II. LUYỆN TẬP

reply câu 1 (trang 117 sgk Ngữ Văn 8 Tập 1):

những văn bản (trang 117, 118 SGK Ngữ văn 8 tập 1) có phải là văn bản thuyết minh không? Vì sao?

Lời giải chi tiết:

Hai văn bản Khởi nghĩa Nông Văn Vân (1833-1835) và Con giun đất là văn bản thuyết minh.

Văn bản đầu cung ứng kiến thức và kỹ năng lịch sử.

Văn bản sau cung ứng kiến thức và kỹ năng khoa học viên vật.


reply câu 2 (trang 118 sgk Ngữ Văn 8 Tập 1):

Hãy đọc lại và cho biết Thông tin về ngày Trái Đất năm 2000 thuộc loại văn bản nào. Phần nội dung thuyết minh trong văn bản này có tác dụng gì?

Lời giải chi tiết:

Văn bản Thông tin về ngày Trái Đất năm 2000 thuộc loại nhật dụng. Đây là một bài văn thuyết minh đề xuất một hành động tích cực bảo vệ môi trường. Trong bài, đã sử dụng yếu tố thuyết minh nhằm nói rõ tác hại của bao bì nilông, làm cho đề nghị của tôi có sức thuyết phục cao.


reply câu 3 (trang 118 sgk Ngữ Văn 8 Tập 1):

những văn bản khác như tự sự, mô tả, biểu cảm, nghị luận có cần yếu tố thuyết minh không? Vì sao?

Lời giải chi tiết:

những văn bản khác như tự sự, nghị luận, biểu cảm, mô tả nhiều lúc cũng cần yếu tố thuyết minh. Vì nhờ thuyết minh văn bản trở thành sáng tỏ, nội dung văn bản mang tính chính xác, khoa học.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Ảnh minh họa (Nguồn internet)

3


Bình An

Bài soạn “Tìm hiểu chung về văn bản thuyết minh” số 3

I- Vai trò và tính chất chung của văn bản thuyết minh

1. Văn bản thuyết minh trong đời sống con người

Đọc những văn bản sau và reply câu hỏi

a. CÂY DỪA BÌNH ĐỊNH

Cây dừa gắn bó với người dân Bình Định chặt chẽ như cây tre đối với người dân miền Bắc. Cây dừa góp sức toàn bộ của cải của tôi cho con người thân cây làm máng, lá làm tranh, cọng lá chẻ nhỏ làm vách, gốc dừa già làm chõ đồ xôi, nước dừa để uống, để kho cá, kho thịt, nấu canh, làm nước mắm,… Cùi dừa ăn sống với bánh đa, làm mứt, làm bánh kẹo, ép lấy dầu dùng để thắp, để ăn, để chải đầu, nấu xà phòng. Sọ dừa làm khuy áo, làm gáo, làm muối. Vỏ dừa bện dây rất tốt đối với người đánh cá vì nó mềm, dẻo, dai, chịu mưa, chịu nắng. Cây dừa gắn bó với đời sống hằng ngày là như thế đấy.

Dân Bình Định có câu ca dao:

Dừa xanh sừng sững giữa trời

Đem thân mình hiến cho đời thuỷ chung.

Ở Bình Định, dừa là chủ yếu, dừa là toàn bộ. Dừa ở đây như rừng, dừa mọc ven sông, men bờ ruộng, leo sườn đồi, rải theo bờ biển. Trên những chặng đường dài suốt 50, 60 km chúng ta chỉ gặp cây dừa : dừa xiêm thấp lè tè, quả tròn, nước ngọt, dừa nếp lơ lửng giữa trời, quả vàng xanh mơn mởn, dừa lửa lá đỏ, vỏ hồng,…

(Theo Hoàng Văn Huyền, Những mẩu chuyện Địa lí)

b. TẠI SAO LÁ CÂY CÓ MÀU XANH LỤC?

Lá cây có màu xanh lục vì những tế bào của lá chứa nhiều lục lạp. Một mi-li-mét lá chứa bốn mươi vạn lục lạp. Trong những lục lạp này có chứa một chất gọi là diệp lục, tức là chất xanh của lá. Ánh sáng trắng của mặt trời gồm bảy màu: tím, chàm, lam, lục, vàng, cam, đỏ. Sở dĩ chất diệp lục có màu xanh lục vì nó hút những tia sáng có màu khác, nhất là red color và màu lam, nhưng không thu nhận màu xanh lục, và lại phản chiếu màu này, do đó mắt ta mới nhìn thấy màu xanh lục. Nếu ta chiếu chất diệp lục của lá cây bằng một nguồn sáng red color, chất này sẽ thu nhận toàn bộ những tia red color, nhưng vì không tồn tại tia sáng màu xanh lục để phản chiếu lại, nên kết quả ta nhìn vào lá cây chỉ thấy một màu đen sì… Như vậy là cây có màu xanh là do chất diệp lục trong lá cây.

(Theo Vũ Văn Chuyên, Hỏi đáp về thực vật)

c. HUẾ

Huế là một trong những trung tâm văn hoá, nghệ thuật lớn của Việt Nam. Huế là một thành phố đẹp. Huế đẹp của thiên nhiên Việt Nam. Huế đẹp của thơ. Huế đẹp của những con người sáng tạo, anh dũng

Huế là sự phối kết hợp hài hoà của núi, sông và biển. chúng ta cũng rất có thể lên núi Bạch Mã để đón gió biển. Từ đèo Hải Vân mây phủ, chúng ta nghe tiếng sóng biển rì rào. Từ đây buổi sáng chúng ta cũng rất có thể lên Trường Sơn, buổi chiều tắm biển Thuận An và đêm tối ngủ thuyền trên sông Hương.

Huế đẹp với cảnh sắc Sông núi. Sông Hương đẹp như một dải lụa xanh bay lượn trong tay nghệ sĩ múa. Núi Ngự Bình như cái yên ngựa nổi trội trên nền trời trong xanh của Huế. Chiếu đến, những chiếc thuyền nhỏ nhẹ nhàng lướt trên dòng nước hiền dịu của Sông Hương. Những mái chèo thong thả buông, những giọng hò Huế ngọt ngào bay lượn trên mặt sóng, trên những ngọn cây thanh trà, phượng vĩ.

Huế có những công trình kiến trúc nổi tiếng được Liên hợp quốc xếp vào hàng di sản văn hoá toàn cầu. Huế nổi tiếng với những lăng tẩm của những vua Nguyên, với chùa Thiên Mụ, chùa Trúc Lâm, với đài Vọng Cảnh, điện Hòn Chén, chợ Đông Ba,…

Huế được yêu vì những sản phẩm đặc biệt của tôi. Huế là thành phố của những mảnh vườn xinh đẹp. Những vườn hoa, cây cảnh, những vườn chè, vườn cây ăn quả của Huế xanh mướt như những viên ngọc. Những chiếc nón Huế càng làm cho những cô nàng Huế đẹp hơn, duyên dáng hơn.

Huế còn nổi tiếng với những món ăn mà chỉ riêng Huế mới có.

Huế còn là thành phố đấu tranh kiên trì. Tháng Tám năm 1945, Huế đã đứng lên cùng toàn nước, chính sách phong kiến ngàn năm sụp đổ dưới chân thành Huế.

Huế đẹp và thơ đã đi vào lịch sử của những thành phố anh hùng.

(Dân theo Tiếng Việt thực hành) .

Câu hỏi:

– Mỗi văn bản trên trình diễn, giới thiệu, giải thích điều gì ?

– Em thường gặp những loại văn bản đó ở đâu ?

– Hãy kể thêm một vài văn bản cùng loại mà em biết.

reply

Văn bản (a) trình diễn về lợi ích của cây dừa Bình Định
Văn bản (b) giải thích nguyên nhân lá cây có màu xanh.
Văn bản (c) giới thiệu về vẻ đẹp thành phố Huế
– rất có thể bắt gặp những văn bản này trong sách khoa học, báo, trang mạng…

– Một số văn bản cùng loại:

Một thức quà của lúa non – Cốm
Nhã nhạc cung đình Huế
Ôn dịch, thuốc lá

2. tính chất chung của văn bản thuyết minh

Trao đổi nhóm theo những câu hỏi sau:

a) những văn bản trên rất có thể xem là văn bản tự sự (hay mô tả, nghị luận, biểu cảm) không ? Tại sao ? Chúng khác với những văn bản ấy ở nơi nào ?

b) những văn bản trên có những tính chất chung nào làm chúng trở thành một kiểu riêng ?

c) những văn bản trên đã thuyết minh về đối tượng bằng những phương thức nào ?

d) Ngôn ngữ của những văn bản trên có tính chất gì ?

reply

a) những văn bản trên không thể coi là văn bản tự sự (hay mô tả, nghị luận, biểu cảm) được, chính vì:

Chúng không nhằm mục đích kể lại sự việc, diễn biến, hành động, nhân vật.
Không xây dựng hình tượng nghệ thuật mà cung ứng tính chất, thông tin của sự vật
b) những văn bản trên cung ứng kiến thức và kỹ năng, thông tin về sự vật, hiện tượng khách quan và khoa học nên được xếp thành một loại riêng

c) những văn bản trên trình diễn đối tượng bằng phương pháp trình diễn, giải thích, giới thiệu.

d) Ngôn ngữ của những văn bản trên sử dụng ngôn ngữ khoa học.


II. Luyện tập

1- Trang 117 SGK

những văn bản sau có phải là văn bản thuyết minh không ? Vì sao ?

a)

KHỞI NGHĨA NÔNG VĂN VÂN

(1833-1835)

Nông Văn Vân là tù trưởng dân tộc Tày, giữ chức trị châu Bảo Lạc (Cao Bằng). Không chịu nổi sự chèn ép của triều đình nhà Nguyễn, Nông Văn Vân cùng một số tù trưởng tập hợp dân chúng nổi dậy. […]

Cuộc khởi nghĩa lan khắp miền núi Việt Bắc và một số làng người Mường, người Việt ở trung du. Nhà Nguyễn đã hai lần cử những đạo quân lớn kéo lên đàn áp, nhưng không kết quả. Lần thứ ba (năm 1835), quân triều đình tiến công dữ dội từ nhiều phía và vây hãm đốt rừng. Nông Văn Vân chết trong rừng. Cuộc khởi nghĩa bị dập tắt.

(Lịch sử 7)

b)

CON GIUN ĐẤT

Giun đất là động vật có đốt, gồm khoảng 2500 loài, chuyên sống ở vùng đất ẩm. Đầu giun đất có cơ phát triển và trơn để đào chui trong đất. Mình giun đất có chất nhờn để da luôn ướt, giảm ma sát khi chui trong đất. Giun đất có màu nâu khi ở trong lòng đất, có màu rêu trên lưng khi sống trong rêu. Giun đất có sức sống mạnh, dù bị chặt đứt, nó vẫn rất có thể tái sinh.

Giun đất có tác dụng đào bới làm xốp đất. Phân giun đất là thứ phân bón rất tốt cho thực vật. Giun đất được dùng làm phương tiện xử lí rác, làm sạch môi trường.

Giun đất dùng để chăn nuôi gia súc. Người cũng rất có thể ăn giun đất vì nó có 70% lượng đạm trong cơ thể. Giun đất rất có thể dùng làm thuốc chữa bệnh. Giun đất là giống vật có ích.

(Theo Bách khoa tri thức thế kỉ XXI)

reply

a) Văn bản “Khởi nghĩa Nông Văn Vân” là văn bản thuyết minh vì đã cung ứng cho người đọc thông tin về lịch sử.

b) Văn bản “Con giun đất” là văn bản thuyết minh vì cung ứng thông tin về khoa học viên vật.

2- Trang 118 SGK

Hãy đọc lại và cho biết Thông tin về Ngày Trái Đất năm 2000 thuộc loại văn bản nào. Phần nội dung thuyết minh trong văn bản này có tác dụng gì ?

reply

Văn bản Thông tin về Ngày Trái Đất năm 2000 thuộc loại văn bản thuyết minh vì nó cung ứng cho người đọc hiểu biết về tác hại của bao bì ni lông, lợi ích việc giảm thải ni lông để cải thiện môi trường sống.

3- Trang 118 SGK

những văn bản khác như tự sự, nghị luận, biểu cảm, mô tả có cần yếu tố thuyết minh không ? Vì sao ?

reply:

những văn bản tự sự, nghị luận, biểu cảm cần tới yếu tố thuyết minh. Vì nhờ thuyết minh văn bản trở thành sáng tỏ, nội dung văn bản mang tính chính xác, khoa học.

Tổng kết:

Văn bản thuyết minh là kiểu văn bản thông dụng trong mọi lĩnh vực đời sống nhằm cung ứng tri thức (kiến thức và kỹ năng) về tính chất, tính chất, nguyên nhân,… của những hiện tượng và sự vật trong tự nhiên, xã hội bằng phương thức trình diễn, giới thiệu, giải thích.
Tri thức trong văn bản thuyết minh đòi hỏi khách quan, xác thực, hữu ích cho con người.
Văn bản thuyết minh rất cần được trình diễn chính xác, rõ ràng, chặt chẽ và hấp dẫn.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Ảnh minh họa (Nguồn internet)

4


Bình An

Bài soạn “Tìm hiểu chung về văn bản thuyết minh” số 4

I – Vai trò và tính chất chung của văn bản thuyết minh

Câu 1 trang 116 – SGK Ngữ văn 8 tập 1: Văn bản thuyết minh trong đời sống con người

Đọc những văn bản sau và reply câu hỏi

(3 văn bản trang 114, 115, 116 – SGK Ngữ văn 8 tập 1)

– Văn bản Cây dừa Bình Định trình diễn lợi ích của cây dừa. Lợi ích này gắn với tính chất của cây dừa mà cây khác không tồn tại. Tất nhiên cây dừa Bến Tre hay nơi khác cũng có thể có lợi ích như thế. Nhưng đây giới thiệu riêng về cây dừa Bình Định, gắn bó với dân Bình Định.

– Văn bản Tại sao lá cây có màu xanh lục ? giải thích về tác dụng của chất diệp lục làm cho người ta thấy lá cây có màu xanh.

– Văn bản Huế giới thiệu Huế như là một trung tâm văn hóa nghệ thuật lớn của Việt Nam với những tính chất tiêu biểu riêng của Huế.

– rất có thể bắt gặp những văn bản này trong sách khoa học, báo chí, những trang mạng…

– Một số văn bản cùng loại :

+ Một thức quà của lúa non – Cốm

+ Nhã nhạc cung đình Huế…


Câu 2 trang 116 – SGK Ngữ văn 8 tập 1: tính chất chung của văn bản thuyết minh

a) – Văn bản tự sự trình diễn sự việc, diễn biến, nhân vật. Ở đây có những nội dung đó không ?

– Văn bản mô tả trình diễn chi tiết cụ thể cho ta cảm nhận được sự vật, con người, ở đây có như thế không ?

– Văn bản nghị luận trình diễn ý kiến, luận điểm. Ở đây có luận điểm không ? Ở đây chỉ có kiến thức và kỹ năng.

Do đó đây là kiểu văn bản khác.

b) Ví dụ, cây dừa, từ thân cây, lá đến nước dừa, cùi dừa, sọ dừa đều có ích cho con người, cho nên nó gắn bó với cuộc sống của người dân.

Lá cây có chất diệp lục cho nên có màu xanh lục, Huế là một thành phố có cảnh sắc, sông núi hài hòa, có nhiều công trình văn hóa, nghệ thuật nổi tiếng, có nhiều vườn hoa cây cảnh, món ăn đặc sản, trở thành trung tâm văn hóa lớn của việt nam. Ba văn bản, văn bản nào cũng trình diễn tính chất tiêu biểu của đối tượng thuyết minh của nó.

Từ tính chất này rất có thể rút ra Tóm lại là văn bản thuyết minh có nhiệm vụ cung ứng tri thức khách quan về sự vật, giúp con người có được hiểu biết về sự vật một cách đúng đắn, đầy đủ. Đây là tính chất quan trọng nhất của kiểu văn bản này phân biệt với những kiểu văn bản khác. Đã là tri thức thì người làm không thể hư cấu, bịa đặt, tưởng tượng.

Văn thuyết minh có tính chất thực dụng, cung ứng tri thức là chính, không đòi hỏi bắt buộc phải làm cho người đọc thưởng thức cái hay nét đẹp như tác phẩm văn học.

Ghi nhớ :

– Văn bản thuyết minh là kiểu văn bản thông dụng trong mọi lĩnh vực đời sống nhằm cung ứng tri thức (kiến thức và kỹ năng) về tính chất, tính chất, nguyên nhân, … của những hiện towngj và sự vật trong tự nhiên, xã hội bằng phương thức trình diễn, giới thiệu, giải thích.

– Tri thức trong văn bản thuyết minh đòi hỏi khách quan, xác thực, hữu ích cho con người.

– Văn bản thuyết minh rất cần được trình diễn chính xác, rõ ràng, chặt chữ và hấp dẫn.


II – Luyện tập

Câu 1 trang 117 – SGK Ngữ văn 8 tập 1: những văn bản sau có phải là văn bản thuyết minh không ? Vì sao ?

(3 văn bản trang 117, 118 – SGK Ngữ văn 8 tập 1)

– Văn bản Khởi nghĩa Nông Văn Vân là văn bản thuyết minh vì đó là một văn bản cung ứng kiến thức và kỹ năng lịch sử.

– Văn bản Con giun đất là một văn bản thuyết minh vì nó cung ứng kiến thức và kỹ năng khoa học viên vật.


Câu 2 trang 118 – SGK Ngữ văn 8 tập 1: Hãy đọc lại và cho biết Thông tin về Ngày Trái Đất năm 2000 thuộc loại văn bản nào. Phần nội dung thuyết minh trong văn bản này có tác dụng gì ?

Văn bản Thông tin về Ngày Trái đất năm 2000 thuộc văn bản nghị luận, đề xuất một hành động tích cực bảo vệ môi trường, nhưng đã sử dụng yếu tố thuyết minh để nói rõ tác hại của bao ni lông, làm cho đề nghị có sức thuyết phục hơn.


Câu 3 trang 118 – SGK Ngữ văn 8 tập 1: những văn bản khác như tự sự, nghị luận, biểu cảm, mô tả có cần yếu tố thuyết minh không ? Vì sao ?

những văn bản tự sự, nghị luận, biểu cảm cần tới yếu tố thuyết minh. Vì nhờ thuyết minh văn bản trở thành sáng tỏ, nội dung văn bản mang tính chính xác, khoa học.

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Ảnh minh họa (Nguồn internet)

5


Bình An

Bài soạn “Tìm hiểu chung về văn bản thuyết minh” số 5

I. Vai trò và tính chất chung của văn bản thuyết minh

1. Văn bản Cây dừa Bình Định :

a.

trình diễn tính chất của cây dừa, nói về lợi ích của cây dừa mà những loài cây khác không tồn tại.
tính chất này đưa tới lợi ích của cây dừa. đương nhiên toàn bộ những cây dừa ở vùng không giống nhau đều có tính chất đó, nhưng bài này nói riêng về cây dừa Bình Định, gắn bó với nhân dân Bình Định.

b. Văn bản Tại sao cây có màu xanh lục.

Giải thích về tác dụng của chất diệp lục khiến lá cây có màu xanh.
c. Văn bản Huế.

Giới thiệu Huế như là một trung tâm văn hóa, nghệ thuật lớn của Việt Nam. Bài viết nêu lên những tính chất tiêu biểu của Huế.
Như vậy ba văn bản trên đây thuyết minh, trình diễn nét đẹp của cảnh vật và tính chất của thực vật. Em thường gặp những loại văn bản này ở sách báo :
những loại văn bản cùng loại mà em biết như :+ Giới thiệu phong cảnh Phong Nha, Kẻ Bàng.
+ Giới thiệu sân chim Minh Hải.
+ Giới thiệu núi Ngũ Hàng Sơn.

2. tính chất chung của văn bản thuyết minh.

a. những văn bản trên rất có thể xem là văn bản tự sự (hay mô tả, nghị luận) không? Tại sao? Chúng khác với những văn bản ấy ở nơi nào?

những văn bản trên không thể xem là văn bản tự sự (hay mô tả, nghị luận) vì chúng khác với những văn bản này ở cách trình diễn, diễn đạt riêng.
Nó là văn bản có tính chất khoa học thông dụng, không phải là tư duy hình tượng của văn học nghệ thuật.
Nó chỉ cung ứng tri thức về tính chất tiêu biểu của sự vật, hiện tượng.
b. những văn bản trên cùng có những tính chất chung nào làm chúng trở thành một kiểu riêng?

những văn bản này trình diễn tính chất, cấu trúc, cách dùng.
Giải thích lí do phát sinh, phát triển, biến hóa của sự vật.
cung ứng tri thức và hướng dẫn sử dụng cho con người.
Ví dụ: Khi mua một ti vi, một máy bơm, một bàn là (bàn ủi) đều có kèm theo bài thuyết minh về cách sử dụng, giúp người tiêu dùng nắm được tính năng, tác dụng của máy.

c. những văn bản đã thuyết minh về đối tượng bằng những phương thức nào?

những văn bản đã dùng phương thức trình diễn tính chất cơ bản của đối tượng thuyết minh một cách khách quan, gắn liền với tư duy khoa học.
Đòi hỏi những dữ kiện đưa ra phải chính xác, rõ ràng.
Vì vậy muốn viết văn bản thuyết minh phải điều tra, nghiên cứu kĩ đối tượng mới làm được.
d. Ngôn ngữ của văn bản trên có tính chất gì?

Ngôn ngữ của văn bản trên là ngôn ngữ khoa học (như đã nói ở trên).

Luyện tập

Câu 1. Bài tập 2, trang 118, SGK.

Hãy đọc lại và cho biết Thông tin về Ngày Trái Đất năm 2000 thuộc loại văn bản nào? Nội dung phần thuyết minh trong văn bản này có tác dụng gì ?

reply:

Nhan đề văn bản Thông tin về Ngày Trái Đất năm 2000 có hai chữ “thông tin” là thông báo tri thức, cho nên văn bản mang tính chất thuyết minh rõ rệt. Bài văn thuyết minh ba nội dung :

– Ngày Trái Đất năm 2000 và nội dung của nó là “một ngày không dùng bao bì ni lông”.

– Lí do vì sao không dùng bao bì ni lông.

– Những hành động cần làm trong ngày đó.

Em hãy tự làm rõ tác dụng thuyết minh trong từng phần.

Câu 2. Bài tập 3, trang 118, SGK.

những văn bản khác như tự sự, nghị luận, biểu cảm, mô tả có cần yếu tố thuyết minh không? Vì sao?

reply:

những loại văn bản tự sự, nghị luận, biểu cảm, mô tả có cần yếu tố thuvết minh không ? Vì sao ?

Để reply câu hỏi này, những em phải đọc những văn bản nêu trên, tìm những đoạn văn thuyết minh. Ví dụ như những đoạn sau :

– Ông Nguyễn Bá Dương, người làng Nguyên Xá, huyện Thần Khê. Tính tuệch toạc, thích uống rượu. Nhà nghèo kiết, nhưng vẩn sống một cách thản nhiên.

(Ông Nguyễn Bá Dương, trích Tang thương ngẫu lục)

– Văn chương sẽ là hình dung của sự sống muôn hình vạn trạng. Chẳng những thế, văn chương còn sáng tạo ra sự sống. Vũ trụ này tầm thường, chật hẹp, không đủ thoả mãn mỗi tình cảm dồi dào của nhà văn. Nhà văn sẽ sáng tạo ra những toàn cầu khác, những người, những vật khác. Sự sáng tạo này ta cùng rất có thể xem Ià xuất ở một mối tình yêu thương tha thiết. Yêu thương ngay những điều vẫn chưa tồn tại trong trong thực tiễn để gọi nó vào trong thực tiễn…

(Hoài Thanh, Ynghĩa văn chương)

– Sự thực ở việt nam hải đường đâu phải chỉ mọc nơi sân nhà quyền quý, nó sống khắp những vườn dân, cả đình, chùa, nhà thờ họ. Dáng cây cũng vậy, lá to thật khoẻ, sống lâu nên cội cành thường sần lên những lớp rêu da rắn màu gỉ đồng, trông dân dã như cây chè đất đỏ.

(Hoàng Phủ Ngọc Tường, Hoa trái quanh tôi)

Em hãy xác định yếu tố thuyết minh đóng vai trò gì trong những đoạn văn trên.

Câu 3. Hãy đọc chú thích (★) sau văn bản Hai cây phong (trang 99, SGK) và cho biết đó có phải là văn bản thuyết minh không. Vì sao ?

reply:

Đọc kĩ chú thích (★) sau văn bản Hai cây phong (trang 99, SGK) ; coi lại những tính chất của văn bản thuyết minh rồi reply câu hỏi này.

Câu 4. Hãy tìm trong SGK những đoạn văn thuyết minh và cho biết vì sao xem chúng là văn thuyết minh.

reply:

những đoạn văn thuyết minh trong SGK như : Lời nói đầu , đoạn văn sau đầu (★) giới thiệu về tác giả, tác phẩm ; lời chú thích, giải thích từ ngữ; phần trình diễn kiến thức và kỹ năng trong những bài học về Tiếng Việt, Tập làm văn,… Đó là những đoạn văn thuyết minh, vì chúng đảm nhiệm tính năng giới thiệu, trình diễn, giải thích những tri thức về cuốn sách, con người, sự việc, hiện tượng,… sử dụng những biện pháp định nghĩa, liệt kê, giải thích,…

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Ảnh minh họa (Nguồn internet)

6


Bình An

Bài soạn “Tìm hiểu chung về văn bản thuyết minh” số 6

I. kiến thức và kỹ năng cơ bản

1. Vai trò và tính chất chung của văn bản thuyết minh

a. Văn bản Cây dừa Bình Định

trình diễn tính chất của cây dừa, nói về lợi ích của cây dừa mà những loài cây khác không tồn tại.
tính chất này đưa tới lợi ích của cây dừa. đương nhiên toàn bộ những cây dừa ở vùng không giống nhau đều có tính chất đó, nhưng bài này nói riêng về cây dừa Bình Định, gắn bó với nhân dân Bình Định.
b. Văn bản Tại sao cây có màu xanh lục.

Giải thích về tác dụng của chất diệp lục khiến lá cây có màu xanh.
c. Văn bản Huế.

Giới thiệu Huế như là một trung tâm văn hóa, nghệ thuật lớn của Việt Nam. Bài viết nêu lên những tính chất tiêu biểu của Huế. => Như vậy ba văn bản trên đây thuyết minh, trình diễn nét đẹp của cảnh vật và tính chất của thực vật. Em thường gặp những loại văn bản này ở sách báo:
những loại văn bản cùng loại mà em biết như:
Giới thiệu phong cảnh Phong Nha, Kẻ Bàng.
Giới thiệu sân chim Minh Hải.
Giới thiệu núi Ngũ Hàng Sơn.

2. tính chất chung của văn bản thuyết minh.

a. những văn bản trên rất có thể xem là văn bản tự sự (hay mô tả, nghị luận) không? Tại sao? Chúng khác với những văn bản ấy ở nơi nào?

những văn bản trên không thể xem là văn bản tự sự (hay mô tả, nghị luận) vì chúng khác với những văn bản này ơ cách trình diễn, diễn đạt riêng.
Nó là văn bản có tính chất khoa học thông dụng, không phải là tư duy hình tượng của văn học nghệ thuật.
Nó chỉ cung ứng tri thức về tính chất tiêu biểu của sự vật, hiện tượng.
b. những văn bản trên cùng có những tính chất chung nào làm chúng trở thành một kiểu riêng?

những văn bản này trình diễn tính chất, cấu trúc, cách dùng.
Giải thích lí do phát sinh, phát triển, biến hóa của sự vật.
cung ứng tri thức và hướng dẫn sử dụng cho con người.
Ví dụ: Khi mua một ti vi, một máy bơm, một bàn là (bàn ủi) đều có kèm theo bài thuyết minh về cách sử dụng, giúp người tiêu dùng nắm được tính năng, tác dụng của máy.

c. những văn bản đã thuyết minh về đối tượng bằng những phương thức nào?

những văn bản đã dùng phương thức trình diễn tính chất cơ bản của đối tượng thuyết minh một cách khách quan, gắn liền với tư duy khoa học.
Đòi hỏi những dữ kiện đưa ra phải chính xác, rõ ràng.
Vì vậy muốn viết văn bản thuyết minh phải điều tra, nghiên cứu kĩ đối tượng mới làm được.
d. Ngôn ngữ của văn bản trên có tính chất gì? Ngôn ngữ của văn bản trên là ngôn ngữ khoa học (như đã nói ở trên).

II. Rèn luyện kỹ năng

1. Đọc những văn bản sau và cho biết chúng có phải là văn bản thuyết minh không? Vì sao?

a. Khởi nghĩa Nông Văn Vân. Đây là văn bản thuyết minh vì nó cung ứng kiến thức và kỹ năng lịch sử.

b. Con giun đất. Văn bản này là văn bản thuyết minh vì nó cung ứng kiến thức và kỹ năng khoa học viên vật.

2. Trong văn bản nghị luận Thông tin về Ngày Trái Đất năm 2000, tác giả có sử dụng phương thức thuyết minh không? Chỉ ra nội dung thuyết minh trong văn bản này (nếu có) và phân tích tác dụng của nó.

Gợi ý: Đó là bài văn nghị luận nói về sự việc bảo vệ môi trường nhưng đã sử dụng yếu tố thuyết minh để nói rõ tác hại của bao bì ni lông đang được sử dụng trong đời sống. Đưa yếu tố thuyết minh vào văn bản, tác giả làm cho những kiến nghị mà văn bản đề xuất có tính thuyết phục cao.

3. Qua những văn bản đã được đọc, theo em văn bản thuộc loại tự sự, mô tả, biểu cảm có cần thao tác thuyết minh không? Tại sao?

Gợi ý: Với ý nghĩa sâu sắc như là một thao tác, thuyết minh thiết yếu cho toàn bộ những loại văn bản. Chỉ có điều, tuỳ theo từng đối tượng, với mục đích không giống nhau mà người viết sử dụng thao tác thuyết minh theo những cách không giống nhau. ở những loại văn bản không thuộc kiểu thuyết minh, thao tác thuyết minh giúp cho người viết làm sáng rõ nội dung, khắc sâu những điểm thiết yếu, giúp người đọc tiếp nhận tích cực hơn,…

Xem thêm: Bài văn mẫu lớp 9: Thuyết minh một làng nghề truyền thống – Làng nghề hoa giấy Thanh Tiên

4. Thử kể ra một số văn bản thuộc loại tự sự, mô tả, biểu cảm có sử dụng thuyết minh.

Gợi ý: Đọc lại những văn bản Sông nước Cà Mau, Cây tre Việt Nam, Một thứ quà của lúa non: Cốm, Ca Huế trên sông Hương, Tôi đi học,…

Ảnh minh họa (Nguồn internet)
Ảnh minh họa (Nguồn internet)

Từ khóa: Top 6 Bài soạn “Tìm hiểu chung về văn bản thuyết minh” hay nhất, Top 6 Bài soạn “Tìm hiểu chung về văn bản thuyết minh” hay nhất, Top 6 Bài soạn “Tìm hiểu chung về văn bản thuyết minh” hay nhất

Có thể bạn quan tâm:

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *